Dwie butelki kropli propolisowych mogą wyglądać podobnie, choć zawierają preparaty o odmiennym składzie. Różnica nie kończy się na obecności alkoholu. Propolis jest złożonym surowcem naturalnym, a jego właściwości zależą również od pochodzenia i sposobu przetwarzania. Dlatego liczba procentów na etykiecie nie wystarcza do rzetelnego porównania produktów.
Surowiec o zmiennym składzie
Kit pszczeli powstaje z materiału roślinnego zbieranego i przetwarzanego przez pszczoły. Zawiera między innymi związki fenolowe, których profil zależy od dostępnej roślinności i miejsca pozyskania. Propolis nie jest jedną substancją chemiczną o zawsze identycznej strukturze. Nawet surowce opisywane tą samą nazwą mogą się istotnie różnić. [1]
W praktyce oznacza to, że informacja „zawiera propolis” ma ograniczoną wartość bez pozostałych danych. Ważne są opis ekstraktu, ilość w zalecanej porcji i ewentualna standaryzacja. Standaryzacja informuje o kontrolowanej zawartości wskazanego składnika lub grupy związków; sama w sobie nie jest jeszcze dowodem skuteczności klinicznej.
Dlaczego sposób ekstrakcji ma znaczenie
Ekstrakcja propolisu polega na wydobywaniu wybranych składników z surowca. Użyty rozpuszczalnik i warunki procesu wpływają na to, jakie związki przejdą do ekstraktu. W literaturze opisuje się między innymi ekstrakcję etanolem, wodą i innymi rozpuszczalnikami. Preparaty uzyskane różnymi metodami nie muszą mieć identycznego profilu chemicznego. [2]
Propolis bez alkoholu odpowiada na potrzebę unikania etanolu w gotowym produkcie. Nie oznacza automatycznie, że jest słabszy, silniejszy albo odpowiedni dla każdego. Z kolei wariant alkoholowy nie zyskuje przewagi klinicznej wyłącznie dzięki temu, że zawiera etanol. Ocenę należy oprzeć na konkretnym preparacie i jego przeznaczeniu.
W opisach dwóch wariantów Prop-mad dostępnych w Herbalovo wersja bez etanolu zawiera glicerynę roślinną, wodę oczyszczoną i 10% propolisu. Drugi produkt opisano jako krople z 20% ekstraktu. Tych wartości nie należy przedstawiać jako dowodu „dwukrotnie większej skuteczności”. Bez wspólnej definicji procentowej zawartości oraz danych o porcji i standaryzacji takie przeliczenie byłoby nieuprawnione. [5]
Co pokazują badania u ludzi
W randomizowanym badaniu opublikowanym w 2021 roku oceniano spray zawierający określoną, standaryzowaną mieszaninę polifenoli propolisowych u osób z niepowikłaną infekcją górnych dróg oddechowych. Badanie dotyczyło konkretnej formulacji, schematu stosowania i grupy pacjentów. Nie można przenieść jego wyników na każde krople propolisowe dostępne na rynku. [3]
To istotne także przy interpretacji doświadczeń laboratoryjnych. Aktywność wobec drobnoustrojów w warunkach eksperymentalnych nie przesądza o efekcie po spożyciu produktu. Określenie naturalny antybiotyk zaciera tę różnicę i może sugerować możliwość zastąpienia leczenia, której takie dane nie uzasadniają.
Bez alkoholu nie znaczy bez ryzyka alergii
Alergia na propolis może objawiać się między innymi świądem, wypryskiem lub zmianami w obrębie ust. Usunięcie etanolu nie usuwa składników uczulających samego propolisu. Domowa próba na nadgarstku nie jest równoważna diagnostyce alergologicznej i nie powinna służyć jako potwierdzenie bezpieczeństwa spożycia. [4]
Przed wyborem warto przeczytać całą etykietę, zwłaszcza przeciwwskazania i zalecaną porcję. Najbardziej użyteczne porównanie zaczyna się od składu i potrzeb użytkownika, a kończy na sprawdzeniu, czego rzeczywiście dowiedziono dla danej formulacji.
Źródła
[1] Recent Progress of Propolis for Its Biological and Chemical Compositions and Its Botanical Origin. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3657397/
[2] Propolis Extract and Its Bioactive Compounds — From Traditional to Modern Extraction Technologies. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8156449/
[3] A standardized polyphenol mixture extracted from poplar-type propolis for remission of symptoms of uncomplicated upper respiratory tract infection. Phytomedicine, 2021. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0944711320301999
[4] DermNet. Contact allergy to propolis. https://dermnetnz.org/topics/contact-allergy-to-propolis
[5] Opisy produktów Herbalovo przekazane do opracowania. https://herbalovo.pl/produkt/krople-propolisowe-bez-etanolu/ oraz https://herbalovo.pl/produkt/20-krople-propolisowe-50-ml/
