Organizm tworzy takie cząsteczki podczas naturalnych przemian metabolicznych. Ich źródłem mogą być również dym tytoniowy, zanieczyszczenie powietrza i promieniowanie ultrafioletowe. Nie wszystkie reaktywne formy tlenu są szkodliwe. Problem pojawia się wtedy, gdy zostaje zaburzona równowaga między ich powstawaniem a neutralizowaniem.
Czym jest stres oksydacyjny?
Stres oksydacyjny rozwija się, gdy organizm nie radzi sobie z nadmiarem reaktywnych cząsteczek. Należą do nich między innymi wolne rodniki, które mogą reagować z tłuszczami, białkami i materiałem genetycznym komórek.
Witamina E wspiera ochronę komórek, ponieważ może przerywać reakcje utleniania lipidów. Jest to ważne zwłaszcza w strukturach zawierających dużo tłuszczów.
Ochrona błon komórkowych
Każda komórka jest otoczona strukturą, którą tworzą między innymi błony komórkowe. Zawierają one podatne na utlenianie kwasy tłuszczowe. Witamina E pomaga ograniczać proces ich peroksydacji, dzięki czemu wspiera stabilność błon.
Nie oznacza to, że wysokie dawki suplementu zatrzymają starzenie lub zapobiegną wszystkim chorobom. Badania kliniczne nie potwierdziły, aby rutynowe przyjmowanie dużych ilości witaminy E skutecznie chroniło zdrowe osoby przed chorobami serca lub nowotworami.
Inne funkcje witaminy E
Witamina E uczestniczy także w komunikacji między komórkami i regulacji części procesów metabolicznych. Wspiera ponadto prawidłowe działanie, jakie powinien wykazywać układ odpornościowy. Jej rola nie ogranicza się więc wyłącznie do neutralizowania reaktywnych form tlenu.
Zapotrzebowanie najlepiej pokrywać przez urozmaicone posiłki. Produkty spożywcze dostarczają jednocześnie innych witamin, składników mineralnych, błonnika oraz naturalnych związków roślinnych.
Najlepsze źródła witaminy E
Dużo witaminy E zawierają oleje roślinne, zwłaszcza olej z kiełków pszenicy, słonecznikowy i krokoszowy. Warto sięgać także po orzechy i nasiona.
Dobrym źródłem są migdały, orzechy laskowe oraz pestki słonecznika. Mniejsze ilości znajdziemy w zielonych warzywach liściastych, awokado, produktach pełnoziarnistych i żywności wzbogacanej.
Witamina E jest określana jako witamina rozpuszczalna w tłuszczach. Organizm lepiej przyswaja ją z posiłku zawierającego tłuszcz. Nie trzeba jednak zwiększać jego ilości ponad potrzeby. Wystarczy dodatek oleju, orzechów albo nasion.
Kto jest narażony na niedobór?
Wyraźny niedobór witaminy E występuje rzadko u zdrowych osób. Częściej dotyczy pacjentów z zaburzeniami wchłaniania tłuszczów, chorobami dróg żółciowych, mukowiscydozą lub rzadkimi zaburzeniami genetycznymi.
Głęboki niedobór może wpływać na układ nerwowy i mięśnie. Możliwe są osłabienie mięśni, zaburzenia czucia, problemy z koordynacją oraz uszkodzenie siatkówki. Takie objawy wymagają diagnostyki i nie powinny prowadzić do samodzielnego przyjmowania wysokich dawek.
Czy warto stosować suplementy?
Suplementacja witaminy E może być potrzebna w potwierdzonych niedoborach lub przy określonych zaburzeniach wchłaniania. U zdrowych osób podstawą powinna pozostać dieta antyoksydacyjna, zawierająca warzywa, owoce, nasiona, oleje i produkty pełnoziarniste.
Duże porcje witaminy E mogą wpływać na krzepnięcie krwi i zwiększać ryzyko krwawienia. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki przeciwkrzepliwe lub przeciwpłytkowe. Wysokie dawki wymagają konsultacji z lekarzem albo farmaceutą.
Najlepszym sposobem na pokrycie zapotrzebowania pozostaje zdrowa dieta. Suplement nie powinien zastępować różnorodnych posiłków ani służyć do samodzielnego leczenia chorób związanych ze stresem oksydacyjnym.
Bibliografia
- National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements, Vitamin E – Fact Sheet for Health Professionals.
- European Food Safety Authority, Dietary Reference Values: Vitamin E and Cobalamin.
